Ontmoeten, aandacht, elkaar scherp houden, betrokkenheid bij de wereld en bij elkaar, verdieping en bezinning.

Verslag stiltewandeling 11 november 2020

Ha stiltewandelaars en gedichtenliefhebbers,

En het lukte! Een paar mensen hebben zich opgegeven voor de alternatieve stiltewandeling en hebben ook nagezoomd. Iemand anders liep wel “mee” en stuurde foto’s.

Om te lopen was het natuurlijk een prachtige ochtend. De silhouetten van de bomen in de mist. De ganzen die we wel hoorden gakken boven de mist, maar niet zagen. De verstilling van de herfst. De weerspiegeling van de verstilling in de plassen, zoals een wandelaars in het zoomgesprek het had gezien. Geen storm en regen zoals in de tekst van Etty Hillesum. De volgende tekst van haar, met een korte toelichting van mijn keuze kregen de wandelaars (en alle meelezers) toegestuurd:

Voor deze alternatieve stiltewandeling geen gedicht, maar wel een tekst die zeer poëtisch klinkt en naar mijn idee past bij onze kale, coronatijd.

Uit “Het verstoorde leven” van Etty Hillesum.

Hoewel ik deze tijd natuurlijk totaal niet zou willen en kunnen vergelijken met de omstandigheden waarin Etty Hillesum in 1942 moest leven.

De jasmijn achter mijn huis is nu helemaal verwoest door de regen en stormen der laatste dagen,
haar witte bloesems drijven verstrooid in de modderige, zwarte plassen op het lage dak der garage.
Maar ergens in mij bloeit de jasmijn ongestoord verder,
net zo uitbundig en teder, als ze altijd gebloeid heeft.
En ze verspreidt haar geuren rond de woning, waar jij huist, mijn God.
Je ziet, ik zorg goed voor je. Ik breng je niet alleen mijn tranen en bange vermoedens,
ik breng je op deze stormachtige, grauwe zondagochtend zelfs geurende jasmijn.

Etty Hillesum citaat uit “Het verstoorde leven”, “Zondagochtendgebed” (12 juli 1942)

Met z’n vieren zaten we ieder thuis voor het computerscherm en konden behoorlijk natuurlijk met elkaar spreken over deze tekst.

Er waren veel parallellen met deze tekst te herkennen in de natuur waarin we liepen. De verstilde, modderige plassen, de somberheid in de grijze mist, de witte paddenstoeltjes op dode takjes, die leken te verwijzen naar de jasmijnbloesem. De kringloop van de natuur zelf: de dode bomen waar paddenstoelen op groeien en waaraan houtwormen zich tegoed doen. De nieuwe knoppen die je nu alweer ziet aan de takken. “Het leven gaat door, ondanks de verstoring”. Ondanks dat wat we als verwoestende regen en stormen in het leven ervaren.

Er gaat hoop van de tekst uit, vonden we.

Allemaal ervaren we wel “modderige, zwarte plassen” in ons leven op enig moment. Voor veel mensen is deze coronatijd zo’n periode. Ziek zijn, iemand verliezen aan covid, verlies van werk en inkomen, gebrek aan contact en nabijheid, het niet naar de kerk kunnen, gebrek aan gevoed worden door kunst en theater: de modderige zwarte plassen in levens van velen.

En dan tóch van binnen die jasmijn verder laten bloeien. De schoonheid, de kracht, het perspectief op iets anders, kunnen vasthouden. We hebben bewondering voor Etty Hillesum dat zij dat kon in omstandigheden van oorlog en vervolging.

Eén van de wandelaars moest denken aan Bonhoeffer die in gevangenschap ook bleef zingen en er zelfs liederen schreef. Wat een geestkracht!

Etty Hillesum brengt die geurende jasmijn aan haar God, die in haar huist. Zijzelf is de woning van God. Zij zorgt voor God. “Zij waakt over hem”, zo vulde een wandelaar aan, in de woorden van Joost Zwagerman.

Een verrassend perspectief, dat je voor de God, die in je huist, zorgt. Sowieso sprak dat een aantal wandelaars aan, dat je God niet buiten jezelf ziet of plaatst, maar in je.

Dat je God je tranen en bange vermoedens mag brengen trof één van de wandelaars. Zij vroeg zich af of je ook explosievere emoties bij God kunt neerleggen. De boosheid die je kunt voelen en die je in beslag kan nemen als je je klemgezet voelt in je leven. Het onvermogen dat je dan voelt. Wij dachten juist van wel. Ik denk nu, kijk naar de psalmen, daar wordt toch heel wat woede geuit richting God. Over wat je kan overkomen in het leven, maar zelfs over God zelf.

Hillesum benadrukt in haar tekst, haar gebed, dat het daar echter niet bij dient te blijven. Dat je daarnaast ook de mooie dingen van het leven, je geluk, bij God moet brengen. Zo zorg je goed voor God.

Ik denk dat dat ook in relaties in het algemeen geldt. Niet alleen benoemen wat je verdriet doet, wat je stoort en ergert, maar ook wat goed gaat en waar je de ander om waardeert. Gek eigenlijk, dat we slechter zijn in dat laatste. Tenminste, ik zelf moet erop letten dat ik dát te benoemen niet verwaarloos.

Die geurende bloeiend jasmijn in jezelf levend houden, hem aan God brengen in jezelf, dat is een mystieke ervaring, zo zeiden enkele wandelaars. Die geur roept een sfeer van gelukzaligheid op. Het deed één van de wandelaars denken aan de “innerlijke glimlach” uit de yoga. Die glimlach is er ook altijd. Je kunt jezelf trainen om die op te roepen en te ervaren.

Dan moet je wel oppassen dat je niet teveel gericht raakt op je eigen innerlijk, vond iemand, dat je daar niet in blijft hangen, in die gelukzaligheid voor jezelf. Het kan namelijk ook uitlopen in het jezelf verbergen in je innerlijk. Er moet immers ook aangepakt worden in de wereld dichtbij en veraf.

Dat werd door de anderen grif beaamd. Maar contact maken met je innerlijk, met jouw bloeiende jasmijnen, met God in jezelf, je daarmee te verbinden, heb je nodig om op krachten te komen. Om jezelf te voeden. En zo juist weer iets te kúnnen betekenen

de mensen om je heen en voor de wijdere wereld, om het goede te doen, zo verwoordde een wandelaar het, en om de goede keuzes te kunnen maken.

Lieve mensen,

De eerste alternatieve stiltewandeling zit er weer op. Het is nog even afwachten of de volgende geplande stiltewandeling, vrijdag 27 november, ook alternatief wordt of dat we die weer vanuit de Adventskerk kunnen lopen.

En elk nadeel bleek overigens zijn voordeel weer te hebben: iemand uit Roden kon nu ook “mee”-lopen en mee-zoomen!

Dank voor de foto’s van de wandelaars/zoomers tijdens hun wandeling en ook van iemand die wel “mee”-liep maar niet mee-zoomde. Zo waren we toch met een groepje aan het lopen vanochtend.

Ik probeerde een diaserietje te maken van alle foto’s en dat mee te sturen met deze mail, maar dat blijkt een veel te groot bestand om te versturen helaas. Daarom heb ik er maar wat extra in deze mail geplakt.

Nu maar hopen dat deze mail geen te groot bestand om te versturen en te ontvangen is geworden…

Het beste voor jullie allemaal! Blijf gezond en in verbinding!

Berta van der Kolk