Ontmoeten, aandacht, elkaar scherp houden, betrokkenheid bij de wereld en bij elkaar, verdieping en bezinning.

Verslag stiltewandeling 11 september 2020

Ha stiltewandelaars en liefhebbers van gedichten,

Een mooie, stille ochtend. Een gefilterd zonnetje en geen zuchtje wind. Twee ooievaars op een lichtmast van ijsbaan-Anreep. Waar komen zo opeens al die paddenstoelen vandaan?

We liepen de wandeling –  vanwege corona weer direct vanaf de Adventskerk – met een gedicht van Fred Portegies Zwart:

Vroege herfst

Het lijkt geluid dat nooit afwezig was:
de beurtval van de peren in het gras.
De wind haalt nog maar adem, maar die zucht
voorspelt de gang van kan niet op naar sober.
’s Ochtends nog september, ’s avonds diep oktober
trekt in augustus al het najaar door de lucht.

Of ’t blad nu is verzameld aan de voet
of zich als dichte kroon verheft, voorgoed
blijven de takken zichtbaar in de bomen.
Geen nieuw seizoen maakt het nog ongedaan,
geen schaduw valt meer om in schuil te gaan:
de herfst is over heel het jaar gekomen.

Fred Portegies Zwart (1933-2003)
uit: Krullen van jezelf (1993)

De kwalificatie ‘mooi’ viel vaak voor dit gedicht.

Leek het eerst vooral over die concrete, vroege herfst te gaan en wat dat met de dichter deed – ‘en wat moet je dan met dit gedicht’- al pratende ontdekten we algauw een diepere laag.

Sommigen van ons hebben of hadden echt last een herfstblues. Zo jammer dat de zomer weer eindigt en het luchtige, lichte, uitbundige voorbij is. Ikzelf heb de neiging om aan het eind van augustus al te denken: O, nu komt de herfst er zo aan en is het alweer bijna winter. Terwijl ook ik, net als veel van de stiltewandelaars, de herfst eigenlijk prachtig vinden: het zachte licht, de kleuren van de bladeren, de paddenstoelen om van te genieten. Kwestie van in het ‘nu’ van de herfst verblijven, zonder al teveel vooruit te kijken naar de winter.

De herfst is zelfs essentieel in je leven, zei iemand. Herfst staat voor inkeer, dingen moeten loslaten, zicht krijgen op je eigen diepere lagen, je wortels. Dit soort herfstperiodes komen vaker voorbij in je leven, misschien wel elk jaar. Door corona, de lockdownperiode en daarna, zijn we meer bepaald bij die herfst-ervaringen. Je werd stilgezet en daardoor ging je vanzelf dieper denken over jezelf, het leven. Je moét er wel naar kijken, het aangaan, want je kunt niet meer schuilgaan in de schaduw. Wat een prachtige metafoor van de herfst.

In de herfst zit weemoed en vreugde, zei iemand. Weemoed over dat wat je moet loslaten, vreugde over het licht dat op de kleurige bladeren valt. Licht dat valt op datgene waar je op terugkijkt. En dat valt op je binnenste. De ‘herfst’ laat je de schoonheid ervan zien.

Die weemoed van het loslaten en het afscheid gaat je hele leven door, zei iemand. Steeds weer. Er is een soort constante herfst in het leven. De laatste zin “de herfst is over heel het jaar gekomen” duidt daar op. De wandelaar herkende in dat besef Socrates.

Tot en met de ultieme herfst van je leven, het naderende levenseinde.

Vooral de tweede strofe sprak de wandelaars aan. Die takken die zichtbaar worden, nu het blad langzaamaan gaat vallen. Dat werd begrepen als, je kunt allerlei ervaringen hebben in je leven, maar jijzelf blijft staan, jij bent de tak die overeind blijft (“voorgoed blijven de takken zichtbaar”) en er komt altijd iets nieuws.

Een wandelaar zei dat in de zomer de felle zon altijd wel schijnt, maar nu alleen de takken overblijven schijnt het licht ook dóór de boom.

Nu ik het thuis nog eens lees zie ik er ook in dat wanner al die prachtige felle franje wegvalt de essentie overblijft. Daar is nu zicht op.

In de zin “de gang van kan niet op naar sober” herkende een wandelaar het coronajaar. ‘Een moeilijk jaar, een heel jaar winter’. Winter tussen mensen die afstand van elkaar moesten houden. De prachtige lente en zomer werden er door overschaduwd: “de herfst is over heel het jaar gekomen”.

Eén van de wandelaars vatte heel het gedicht en ons gesprek treffend samen met de titel van een liedje van BLØF “Wennen aan september”.

Lieve mensen,

Het was fijn om samen stil te wandelen in het gebied zo vlakbij Assen-Oost, en om weer een goed gesprek te hebben met elkaar.

De volgende stiltewandeling is weer op een vrijdag, omdat ikzelf nog niet de hele wandeling mee kan lopen en Martien, die daarom gidst (veel dank!!), op vrijdag haar vrije dag heeft.

Daarna zal er wel iemand anders zijn die de hele route onthouden heeft, of plagen mijn knieën me misschien niet meer zo.

Daarom is de volgende stiltewandeling: vrijdagochtend 25 september. Voel je van harte uitgenodigd om mee te lopen. Ook als je al een tijd niet bent meegegaan.

Vriendelijke groet, en fijne zomerse dagen gewenst! 😊

Berta van der Kolk